ผมอ่านแบบสอบถามของน้อง ๆ กลุ่มศูนย์กีฬาแล้วรู้สึกได้เลยครับว่าตั้งใจทำการบ้านมา เลือกกรอบมาจากแนวคิดจริง ไม่ได้นึกคำถามเอาเอง ของแบบนี้แหละที่ทำให้ผลที่ได้เอาไปใช้ต่อได้ ผมมีอยู่สองเรื่องที่อยากชวนปรับก่อนเอาไปเก็บข้อมูลจริง
สิ่งที่ผมชอบคือน้อง ๆ วางโครงมาจากของจริง ส่วน B ใช้กรอบเรื่องการออกแบบงาน ส่วน D ใช้กรอบเรื่องความผูกพันในงาน พอกรอบมันชัดแบบนี้ เวลาเอาผลมาดู เราจะบอกได้เลยว่าควรไปพัฒนาเรื่องไหนก่อน ไม่ใช่แค่รู้ว่าเขาพอใจหรือไม่พอใจ แล้วการปิดท้ายด้วยคำถามปลายเปิดสามข้อ กับการใส่ข้อดักความตั้งใจ (ข้อที่เช็กว่าคนตอบอ่านจริงไหม) ก็บอกผมว่าน้อง ๆ คิดเรื่องคุณภาพของข้อมูลมาก่อนแล้ว ตรงนี้ผมให้ใจเลยครับ
ตอนนี้ A1-A4 (ส่วนงาน อายุงาน ตำแหน่ง ประเภทการจ้าง) อยู่หน้าแรก โดยหลักแล้วคำถามข้อมูลส่วนตัวควรอยู่ท้าย Survey เพราะถามตั้งแต่ต้นทำให้คนรู้สึกถูกระบุตัวตนและตอบแบบระวังตัว ยิ่งศูนย์กีฬาคนไม่มาก ตำแหน่งบวกอายุงานบวกประเภทการจ้างยิ่งเดาตัวได้ ขอให้ย้ายทั้งส่วน A ไปไว้ก่อนหรือหลังส่วนปลายเปิด E
AC1 ให้เลือก ปานกลาง และ AC2 ให้เลือก เห็นด้วย ปัญหาคือสองค่านี้เป็นคำตอบที่คนตั้งใจตอบก็เลือกได้ตามปกติ เลยแยกคนตอบมั่วออกได้ไม่ชัด ลองให้คำสั่งชี้ไปที่ค่าที่คนปกติแทบไม่เลือก เช่น โปรดเลือก ไม่เห็นด้วยอย่างยิ่ง ในข้อนี้ จะคัดได้คมกว่า
โดยรวมเป็นงานที่ดีและเกือบพร้อมแล้วครับ ปรับสองเรื่องนี้แล้วเอาไปเก็บข้อมูลจริงได้เลย เก่งมากครับ
| เกณฑ์ + แนวปฏิบัติที่ดี | ผล | ผลของกลุ่มนี้ |
|---|---|---|
| ก. ข้อคำถามและตัวเลือก | ||
| 1. ใช้สเกลหลายข้อแทนการถามข้อเดี่ยวแนวปฏิบัติที่ดี: สเกลคือชุดคำถามหลายข้อที่วัดแนวคิดเดียวกันร่วมกัน แม้ใช้เวลาตอบนานขึ้น แต่ให้ผลแม่นยำกว่าการวัดด้วยคำถามข้อเดียวที่คลาดเคลื่อนง่าย โดยเฉพาะเรื่องที่ซับซ้อน | ✔ ทำได้ | หลายข้อต่อด้าน ส่วน B กรอบการออกแบบงาน ส่วน D กรอบความผูกพัน |
| 2. ทุกข้อใช้ได้กับผู้ตอบทุกคนแนวปฏิบัติที่ดี: ความไว้ใจของผู้ตอบสำคัญมาก ถ้าถามข้อที่ไม่เกี่ยวกับเขา จะทำให้รู้สึกห่างเหินและตอบแบบเสียคุณภาพ หรือไม่ตอบเลย | ✔ ทำได้ | ตามมาตรฐาน |
| 3. รูปแบบเห็นด้วย/ไม่เห็นด้วย ใช้ได้ดีแนวปฏิบัติที่ดี: ข้อแบบประโยคบอกเล่าแล้วให้ตอบเห็นด้วยถึงไม่เห็นด้วย 5 ระดับ เป็นรูปแบบมาตรฐานที่ใช้ได้ดี ถ้าข้อไหนมีแค่ 2 ตัวเลือก (เห็นด้วย/ไม่เห็นด้วย) ค่อยขยายเป็น 5 ระดับ | ✔ ทำได้ | ใช้รูปแบบเห็นด้วย 5 ระดับ ใช้ได้ดี |
| 4. จะปรับเป็นคำถามให้คมขึ้นก็ได้ (ทางเลือกเสริม)แนวปฏิบัติที่ดี: ถ้าอยากให้คนตอบโฟกัสขึ้นอีก จะตั้งเป็นคำถามแล้วให้ตัวเลือกย้ำสิ่งที่ถามก็ได้ เช่น ถามว่า ท่านชอบงานมากแค่ไหน แล้วให้ตัวเลือก ไม่ชอบเลย ถึง ชอบมากที่สุด เป็นทางเลือก ไม่ต้องเปลี่ยนทุกข้อ | ✔ ทำได้ | D4 ทำเป็นคำถามได้ดี ที่เหลือใช้แบบเดิมได้ |
| 5. ถามทีละเรื่อง (ไม่ถามซ้อน)แนวปฏิบัติที่ดี: ข้อที่ถามสองเรื่องในประโยคเดียวทำให้ผู้ตอบเลือกไม่ถูก เช่น หัวหน้าท้าทายและชมเชยบ่อยไหม ถ้าทั้งสองเรื่องสำคัญให้แยกเป็นคนละข้อ หรือเลือกถามเรื่องที่สำคัญกว่า | ✔ ทำได้ | ตามมาตรฐาน |
| 6. ใช้ภาษาเชิงบวก อ่านง่ายแนวปฏิบัติที่ดี: คำปฏิเสธ เช่น ไม่ ไม่เคย ประมวลผลยาก ผู้ตอบมักอ่านพลาดและตีความผิด ควรเขียนให้อ่านง่ายและชัดเจน | ✔ ทำได้ | ตามมาตรฐาน |
| 7. ข้อที่ถามสลับด้าน (กลับขั้ว)แนวปฏิบัติที่ดี: ข้อที่ถามสลับด้านเพื่อกันคนตอบรวด เป็นเทคนิคที่สเกลมาตรฐานหลายชุดใช้และใช้ได้ดี ขอแค่เขียนให้ชัด อ่านไม่สับสน และทดสอบกับคนจริงก่อน | ✔ ทำได้ | อ่านง่าย ไม่มีข้อที่ทำให้สับสน |
| 8. เลือกรูปแบบข้อให้ตรงกับข้อมูลที่ต้องการแนวปฏิบัติที่ดี: บ่อยครั้งรูปแบบข้อไม่ได้ข้อมูลที่ต้องการ เช่น เลือกได้หลายข้อ ทำให้คนเลือกแต่ข้อบนและข้ามข้อล่าง หรือใช้สเกลให้คะแนนทั้งที่อยากได้การจัดอันดับ | ✔ ทำได้ | ตามมาตรฐาน |
| 9. สเกลสมดุล (จุดกึ่งกลางตรงกัน)แนวปฏิบัติที่ดี: จุดกึ่งกลางของสเกลทั้งทางภาพ ตัวเลข และความหมาย ต้องตรงกัน เช่น แย่/พอใช้/ดี/ดีมาก/ยอดเยี่ยม ส่งสัญญาณจุดกึ่งกลางที่ขัดกัน ทำให้ผู้ตอบสับสน | ✔ ทำได้ | 5 ระดับสมดุล |
| ข. การจัดรูปแบบและลำดับ | ||
| 10. วางข้อสำคัญไว้ต้น Surveyแนวปฏิบัติที่ดี: วางข้อสำคัญไว้ต้น เพื่อให้ผู้ตอบได้ตอบตอนที่ยังมีสมาธิและพลังเต็มที่ | ~ บางส่วน | เนื้อหาสำคัญถูกดันลงเพราะข้อมูลส่วนตัวอยู่ต้น |
| 11. ติดป้ายกำกับทุกตัวเลือกแนวปฏิบัติที่ดี: ทุกตัวเลือกควรมีป้ายคำกำกับ ไม่เว้นช่องเปล่าระหว่างปลายสเกล เพื่อให้ทุกตัวเลือกดูสำคัญเท่ากัน | ✔ ทำได้ | ตามมาตรฐาน |
| 12. ใช้ป้ายเป็นคำ ไม่ใช่ตัวเลขล้วนแนวปฏิบัติที่ดี: คำสื่อความหมายตรงกันระหว่างคนมากกว่าตัวเลข เลข 3 ของแต่ละคนต่างกัน แต่คำว่า บางครั้ง เข้าใจใกล้เคียงกัน | ~ บางส่วน | ตรวจว่าใช้คำ ไม่ใช่เลขล้วน |
| 13. แยกตัวเลือก ไม่ทราบ/ไม่เกี่ยวข้องแนวปฏิบัติที่ดี: ถ้าจำเป็นต้องมีตัวเลือก ไม่ทราบ หรือ ไม่เกี่ยวข้อง ให้เว้นวรรคแยกออกจากตัวเลือกหลัก เพราะไม่ใช่ระดับความเห็นในสเกล | · ไม่จำเป็น | ไม่มีตัวเลือกไม่ทราบ/ไม่เกี่ยวข้อง ถ้าไม่จำเป็นก็ไม่ต้องใส่ |
| 14. ตัวเลือกเรียงแถวเดียวหรือคอลัมน์เดียวแนวปฏิบัติที่ดี: จัดตัวเลือกให้อ่านทางเดียว การให้อ่านทั้งแนวตั้งและแนวนอนเพิ่มความสับสนและความผิดพลาด | ✔ ทำได้ | ตามมาตรฐาน |
| 15. รูปแบบหน้าตาสม่ำเสมอทั้งฉบับแนวปฏิบัติที่ดี: รูปแบบสม่ำเสมอช่วยให้ผู้ตอบเรียนรู้ว่าจะมองหาข้อมูลสำคัญตรงไหนได้เร็วและตอบได้ลื่น | ✔ ทำได้ | ตามมาตรฐาน |
| 16. วางคำถามอ่อนไหว/ข้อมูลส่วนตัวไว้ท้าย Surveyแนวปฏิบัติที่ดี: หลายคนไม่สบายใจที่จะให้ข้อมูลส่วนตัว และบางคนอาจตอบต่างออกไปถ้ารู้สึกว่าคำตอบจะถูกมองเป็นตัวแทนกลุ่มตน จึงควรไว้ท้าย Survey | ✘ ควรแก้ | A1-A4 อยู่ต้น Survey ควรย้ายไปท้าย |
| ค. การนำไปแจกจริง · แบบสอบถามที่เห็นคือฉบับที่ผู้ตอบจะได้รับ จึงตรวจส่วนนี้ด้วย | ||
| 17. ติดต่อผู้ตอบมากกว่าหนึ่งครั้งแนวปฏิบัติที่ดี: การติดต่อหลายครั้ง เช่น เชิญแล้วตามอีกรอบ เพิ่มโอกาสที่ผู้ตอบจะยอมสละเวลาตอบ | ~ บางส่วน | เป็นขั้นตอนตอนแจก ควรวางแผนเชิญและตามซ้ำ 1-2 ครั้ง |
| 18. ปรับให้เป็นส่วนตัวแนวปฏิบัติที่ดี: การใส่ชื่อผู้รับแทนคำขึ้นต้นกลางๆ เพิ่มอัตราการตอบได้ราว 7-10% (กรณีแบบไม่ระบุตัวตน ให้ปรับที่ข้อความเชิญแทน) | ✘ ควรแก้ | แบบสอบถามไม่มีบทนำ/คำทักทาย ควรเพิ่มหน้าเกริ่นนำ |
| 19. อธิบายว่าประโยชน์คุ้มกับเวลาที่เสียแนวปฏิบัติที่ดี: ควรมีบทนำที่บอกวัตถุประสงค์ ประโยชน์ เวลาที่ใช้ และการรักษาความลับ เพื่อจูงใจให้คนตอบ | ✘ ควรแก้ | ยังไม่มีข้อความบอกวัตถุประสงค์ ประโยชน์ และเวลาที่ใช้ ควรเพิ่มหน้าแรก |
| 20. นำเสนอเหมือนบทสนทนาแนวปฏิบัติที่ดี: ออกแบบให้เหมือนบทสนทนาที่สุภาพ เรียงหัวข้อให้ลื่นไหล ไม่กระโดดสลับเรื่องไปมา ไม่ถามเกินสิ่งที่จำเป็น | ~ บางส่วน | เนื้อหาแบ่งส่วนชัด แต่ไม่มีบทนำเปิด เลยเริ่มห้วน |
| 21. คำถามแรกสอดคล้องกับวัตถุประสงค์แนวปฏิบัติที่ดี: พอบทนำบอกว่าเรื่องนี้สำคัญ ข้อแรกๆ ก็ควรเข้าเรื่องนั้นทันที เป็นการเปิดที่ทรงพลัง ไม่ควรเปิดด้วยข้อมูลส่วนตัว | ✘ ควรแก้ | ข้อแรกเป็นข้อมูลส่วนตัว ควรมีบทนำ + ขึ้นด้วยเรื่องงานก่อน |
| 22. วางแผนการติดตามล่วงหน้าแนวปฏิบัติที่ดี: กำหนดล่วงหน้าว่าจะเตือนผู้ตอบเมื่อไรอย่างไร การวางแผนไว้ก่อนช่วยเพิ่มอัตราการตอบ | ~ บางส่วน | วางแผนการติดตามล่วงหน้าตอนแจกจริง |